Dysleksja rozwojowa to specyficzne trudności w nauce czytania, przede wszystkim w poprawnym i płynnym odczytywaniu słów. Mogą jej towarzyszyć trudności w pisaniu. Diagnozę stawia poradnia psychologiczno-pedagogiczna, która wydaje opinię. Logopeda ocenia mowę, słuch fonemowy i ryzyko dysleksji oraz wspiera rozwój umiejętności językowych potrzebnych do nauki.
Szukasz wsparcia dla dziecka?
2413 logopedów w katalogu. Przed wizytą zapytaj o doświadczenie we wspieraniu dzieci z trudnościami w czytaniu i pisaniu.
Od obserwacji do wsparcia
Dysleksja nie świadczy o lenistwie ani niskiej inteligencji. Pojedynczy błąd lub mylenie liter nie wystarcza do rozpoznania, a pomoc można rozpocząć przed uzyskaniem opinii.
Obserwacja dziecka
Objawy dysleksji zmieniają się wraz z wymaganiami szkolnymi. Liczy się utrzymywanie trudności mimo nauki i dopasowanej pomocy, a także ich wpływ na codzienne funkcjonowanie. Podobne trudności mogą mieć inne przyczyny, dlatego lista objawów nie zastępuje badania.
Na tym etapie mówi się przede wszystkim o ryzyku dysleksji. Uwagę mogą zwracać opóźniony rozwój mowy, trudności z rozpoznawaniem rymów, dzieleniem słów na sylaby i zapamiętywaniem nazw. Warto skonsultować współwystępujące trudności, zwłaszcza gdy dysleksja występuje w rodzinie.
Czytanie bywa wolne i męczące. Dziecko może mieć trudności z połączeniem głosek w słowo, długo głoskować, zgadywać wyrazy lub gubić ich części. Przy dużym wysiłku wkładanym w odczytanie słów trudniej śledzić sens tekstu. Same pomyłki na początku nauki są częste i nie przesądzają o dysleksji.
Trudności mogą dotyczyć płynności czytania, pracy z długimi tekstami i wykonywania zadań w wyznaczonym czasie. Uczeń może unikać czytania na głos, męczyć się przy nauce i potrzebować więcej czasu na sprawdzenie zapisu. Dobre wypowiedzi ustne nie wykluczają trudności w czytaniu.
Badania na dysleksję
Diagnozę dysleksji przeprowadza poradnia psychologiczno-pedagogiczna. Nie jest to pojedynczy test czytania ani test internetowy. Specjaliści analizują rozwój dziecka, przebieg nauki, dotychczasową pomoc i wyniki badań. Uwzględniają też inne możliwe przyczyny, w tym trudności ze słuchem, wzrokiem lub niewystarczające możliwości nauki.
Rodzic opisuje rozwój mowy, naukę czytania i pisania oraz trudności w rodzinie. Warto zabrać zeszyty, przykłady prac, informacje od nauczyciela i wcześniejsze opinie specjalistów. Poradnia określi, jakie dokumenty są potrzebne.
Psycholog i pedagog oceniają funkcjonowanie poznawcze oraz umiejętności czytania i pisania. Dobór zadań zależy od wieku i trudności dziecka. Wyniki interpretuje się razem z historią nauki, a nie w oderwaniu od niej.
Logopeda bada mowę, rozumienie i budowanie wypowiedzi, słuch fonemowy, czyli rozróżnianie głosek, oraz umiejętność analizy i syntezy dźwięków mowy. Może ocenić ryzyko dysleksji. Badanie to nie zastępuje sprawdzenia słuchu przez odpowiedniego specjalistę, jeśli są do tego wskazania.
Poradnia wydaje opinię z rozpoznaniem i zaleceniami do pracy w szkole oraz w domu. Rodzic przekazuje ją szkole. Nauczyciel, specjalista terapii pedagogicznej i logopeda współpracują w zakresie odpowiadającym potrzebom ucznia.
Pomoc w nauce
Terapia dysleksji polega na systematycznej pracy nad czytaniem i pisaniem, dopasowanej do wyników badania. Zajęcia korekcyjno-kompensacyjne prowadzi specjalista z kwalifikacjami w zakresie terapii pedagogicznej. W szkole warto zapytać o nie pedagoga lub wychowawcę. Jeśli dziecko ma także trudności językowe, plan pomocy może obejmować terapię logopedyczną.
Ustal ze specjalistą krótkie, regularne ćwiczenia i dobierz tekst do umiejętności dziecka. Czytajcie wspólnie, rozmawiajcie o treści i róbcie przerwy, gdy pojawia się zmęczenie. Doceniaj wysiłek bez porównywania z innymi dziećmi. Samo wielokrotne przepisywanie tekstu nie zastępuje pracy nad przyczyną trudności.
Cele i tempo pracy ustala się indywidualnie. Postępy warto omawiać ze specjalistą i nauczycielem, sprawdzając, czy dziecku łatwiej czytać, pisać i korzystać z tekstu. Nie ma jednego terminu ani zestawu ćwiczeń, który gwarantuje ustąpienie trudności u każdego dziecka.
Wsparcie w szkole
Opinia poradni o specyficznych trudnościach w uczeniu się zawiera zalecenia dotyczące pracy z uczniem. W szkole dostosowanie wymagań do jego potrzeb może obejmować sposób przekazywania poleceń, organizację pracy i ocenianie z uwzględnieniem trudności opisanych w opinii.
Na egzaminie obowiązują odrębne zasady opisane w aktualnym komunikacie Centralnej Komisji Egzaminacyjnej. Opinia może być podstawą określonych dostosowań, ale nie oznacza automatycznie dłuższego czasu ani dowolnej zmiany sposobu zdawania. Zakres zależy od egzaminu i dokumentacji. Przekaż opinię szkole w obowiązującym terminie i ustal z nią dostępne rozwiązania.
Sama dysleksja nie jest podstawą wydania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Opinia o specyficznych trudnościach w uczeniu się nie jest takim orzeczeniem. Jeśli dziecko ma również inne rozpoznania, poradnia ocenia potrzebę dodatkowego wsparcia zgodnie z odrębnymi kryteriami.
Przeczytaj o orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnegoKonsultacja logopedyczna
Umów konsultację, gdy trudnościom w nauce towarzyszą problemy z wymową, rozumieniem wypowiedzi, opowiadaniem, rozróżnianiem podobnych głosek lub dzieleniem słów na sylaby i głoski. U przedszkolaka powodem do konsultacji jest także opóźniony rozwój mowy. Nie trzeba czekać, aż dziecko rozpocznie naukę czytania.
Logopeda oceni umiejętności językowe i ryzyko dysleksji oraz zaproponuje wsparcie w swoim zakresie. Diagnozę dysleksji i opinię uzyskuje się w poradni psychologiczno-pedagogicznej. Jeśli głównym problemem jest czytanie lub pisanie, zgłoś trudności także nauczycielowi i pedagogowi szkolnemu.
Pytania rodziców
Opisz wiek dziecka, zauważone trudności i miejsce, w którym szukasz pomocy. Sprawdź logopedów i zapytaj o wsparcie w przygotowaniu do czytania i pisania lub współpracę ze specjalistą terapii pedagogicznej.