Zwarcie z pomocą dłoni
Logopeda pokazuje, jak lekko ucisnąć palcami chrząstkę tarczowatą po stronie porażonej albo skręcić głowę, żeby fałdy się zbliżyły. Głos od razu brzmi pełniej, a mięsień dostaje sygnał do pracy.
Porażenie strun głosowych i rehabilitacja głosu po operacji tarczycy
Porażenie strun głosowych po operacji tarczycy najczęściej dotyczy jednego fałdu i u większości osób cofa się w ciągu roku. Rehabilitację głosu warto zacząć w pierwszych tygodniach, zaraz po badaniu krtani. Prywatnie spotkanie z logopedą kosztuje 150 do 250 zł, a trzy miesiące ćwiczeń 1 800 do 3 000 zł.
Porażenie strun głosowych w liczbach
Skąd się bierze
90%
porażeń ma przyczynę obwodową, czyli uszkodzony nerw krtaniowy. Najczęstszy uraz to operacja tarczycy.
Kolejka do foniatry na NFZ
16 dni
to mediana w 39 poradniach foniatrycznych. Średnia wynosi 52 dni, a najdłuższa kolejka 768 dni.
Prywatnie u logopedy
150 do 250 zł
za spotkanie 30 do 60 minut. Zaczynasz w ciągu kilku dni, także online.
Plan na rok
Porażenie strun głosowych po operacji tarczycy, co robić tydzień po tygodniu
Podczas operacji tarczycy może dojść do uszkodzenia nerwu krtaniowego wstecznego, który porusza fałdem głosowym. Nerw bywa tylko naciągnięty albo obrzęknięty i wtedy wraca do pracy sam. Nie wiadomo z góry, u kogo tak będzie, dlatego czas oczekiwania wypełnia się ćwiczeniami. Metaanaliza 39 prac o leczeniu porażeń po tyreoidektomii (Journal of Voice, 2014) zaleca przy porażeniu jednostronnym trening głosu w pierwszych 12 miesiącach, a zabiegi odtwarzające unerwienie dopiero później.
| Kiedy | Co się dzieje | Co robisz | Koszt |
|---|---|---|---|
| Pierwsze 2 do 3 tygodnie | Laryngolog albo foniatra ogląda krtań i potwierdza, który fałd się nie rusza. | Badanie krtani, najlepiej z wideostroboskopią. Jeszcze bez forsowania głosu. | 0 zł na NFZ albo 280 do 420 zł prywatnie |
| Od 3. tygodnia do 3. miesiąca | Nerw może się jeszcze regenerować, a mięsień głosowy bez pracy słabnie. | Ćwiczenia z logopedą raz w tygodniu i codziennie w domu po kilkanaście minut. | 150 do 250 zł za spotkanie |
| Od 3. do 12. miesiąca | Zdrowy fałd uczy się dochodzić do porażonego. Kontrola u foniatry co kilka miesięcy. | Rzadsze spotkania podtrzymujące. Przy słabym zwarciu lekarz może zaproponować wstrzyknięcie wypełniacza do fałdu. | Pakiet 10 spotkań 1 500 do 2 000 zł |
| Po 12 miesiącach | Jeśli ruch nie wrócił, porażenie uznaje się za trwałe. | Decyzja o zabiegu poprawiającym zwarcie głośni, a po nim znów ćwiczenia głosu. | Zabieg na NFZ, ćwiczenia jak wyżej |
Ćwiczenia zaczyna się wcześnie z konkretnego powodu. Mięsień głosowy, który tygodniami nie pracuje, zanika, i nawet gdy nerw się zregeneruje, głos pozostaje słaby. Dlatego lekarze zalecają rehabilitację na każdym etapie leczenia, razem z innymi metodami, i podkreślają, że najlepszy efekt daje wtedy, gdy ruszy szybko.
Dwa różne problemy
Porażenie jednostronne i obustronne, objawy i leczenie
Porażenie jednego fałdu zdarza się częściej i to ono daje typową chrypkę po operacji. Porażenie obu fałdów jest rzadkie i groźniejsze, bo zwęża drogę oddechową. Zapytaj lekarza, które masz, zanim umówisz ćwiczenia.
| Cecha | Jednostronne | Obustronne |
|---|---|---|
| Co się dzieje | Jeden fałd stoi, drugi pracuje | Oba fałdy stoją blisko siebie |
| Główny objaw | Chrypka, słaby i „dmuchany” głos, krztuszenie się przy piciu | Duszność i świst przy wdechu, głos bywa prawie normalny |
| Co jest najważniejsze | Odzyskać zwarcie głośni i siłę głosu | Bezpieczne oddychanie, o tym decyduje lekarz |
| Rola logopedy | Duża: ćwiczenia głosu i bezpiecznego połykania | Pomocnicza: ćwiczenia oddechowe i ekonomia mówienia |
| Kiedy pilnie do lekarza | Zachłystywanie się, gorączka, kaszel po jedzeniu | Każda narastająca duszność, wtedy dzwonisz po pogotowie |
Porażenie strun głosowych po intubacji, po operacji serca albo płuc i po infekcji wirusowej rehabilituje się tak samo. Około jednej trzeciej porażeń jednostronnych nie ma uchwytnej przyczyny. Wtedy lekarz najpierw zleca badania obrazowe szyi i klatki piersiowej, a ćwiczenia głosu idą równolegle.
W gabinecie
Na czym polega rehabilitacja strun głosowych u logopedy
Logopeda nie leczy nerwu. Uczy krtań pracować tak, żeby zdrowy fałd dochodził do porażonego, a brak zwarcia nie był nadrabiany ściskaniem gardła. Na pierwsze spotkanie zabierz opis badania krtani i wypis ze szpitala.
Krótkie, mocne dźwięki
Kontrolowany kaszel, śmiech i dźwięki z wyraźnym początkiem (w gabinetach nazywane metodą Froeschelsa) uczą zdrowy fałd dochodzić dalej niż do linii środkowej.
Rytm i akcent
Metoda akcentów Smitha łączy oddech przeponowy z rytmicznym mówieniem. Przydaje się, gdy przy każdym zdaniu brakuje Ci powietrza.
Niski pomruk i rurka
Mruczenie w niskim rejestrze i fonacja przez rurkę zanurzoną w wodzie rozluźniają krtań, która po operacji często pracuje z nadmiernym wysiłkiem.
Bezpieczne połykanie
Jeśli krztusisz się wodą, logopeda uczy pozycji głowy i sposobu przełykania, które osłaniają drogi oddechowe, zanim głośnia zacznie się domykać.
Plan na dom
Dostajesz zestaw na 10 do 15 minut, dwa albo trzy razy dziennie. Bez niego jedno spotkanie w tygodniu niewiele zmienia.
Część gabinetów dokłada do ćwiczeń prąd: elektrostymulację mięśni krtani albo zabiegi fizykalne zlecane przez foniatrę. Zabieg kosztuje zwykle 60 do 80 zł, a seria dziesięciu 350 do 1 000 zł. Dowody na to, że prąd przyspiesza powrót głosu, są słabsze niż dla samych ćwiczeń, więc traktuj go jako dodatek. Ceny i zasady NFZ zebraliśmy na stronie elektrostymulacja logopedyczna. Gdy po operacji szyja jest sztywna, a blizna ciągnie, pomaga też terapia manualna krtani.
Pieniądze i kolejki
Ile kosztuje rehabilitacja strun głosowych i co daje NFZ
Prywatnie płacisz za trzy rzeczy. Badanie krtani u foniatry z wideostroboskopią to 280 do 420 zł. Pierwsza wizyta u logopedy z diagnozą głosu kosztuje 300 do 350 zł, a każde kolejne spotkanie 150 do 250 zł. Przy cotygodniowych ćwiczeniach przez trzy miesiące wychodzi 1 800 do 3 000 zł, w pakiecie dziesięciu spotkań 1 500 do 2 000 zł. Stawki w miastach porównaliśmy na stronie rehabilitacja głosu prywatnie, na NFZ i z ZUS.
Na NFZ diagnostykę i leczenie prowadzi poradnia foniatryczna, do której potrzebujesz skierowania. Według informatora NFZ o terminach leczenia kolejkę raportuje 39 poradni, czeka w nich łącznie 645 osób, a połowa poradni przyjmuje w ciągu 16 dni (przypadek stabilny). Rozrzut jest ogromny: w Płocku 768 dni, w Łodzi 266, w Warszawie na Bródnie 140. Jeśli Twoja poradnia ma długą kolejkę, zapisz się do innej, rejonizacji nie ma. Ceny wizyt prywatnych znajdziesz w artykule badanie foniatryczne, cena i kolejki.
Same ćwiczenia NFZ finansuje w ośrodkach dziennych rehabilitacji słuchu i mowy, do 120 dni zabiegowych w roku, ze skierowaniem od lekarza specjalisty. Takich ośrodków jest mało i są nastawione głównie na niedosłuch. Uczciwie mówiąc, wiele osób po operacji tarczycy dostaje na NFZ diagnozę i kontrole, a ćwiczy prywatnie. Turnus rehabilitacji głosu z ZUS zwykle odpada, bo porażenie nerwu krtaniowego wstecznego jest tam przeciwwskazaniem.
Zanim zapłacisz
Kiedy same ćwiczenia nie wystarczą
Duszność albo świst przy wdechu
To może być porażenie obustronne. Przy narastającej duszności nie czekasz na wizytę, tylko dzwonisz po pogotowie albo jedziesz na SOR.
Krztuszenie się przy każdym łyku
Szeroka szpara między fałdami nie chroni dróg oddechowych. Lekarz może wtedy wcześniej zaproponować wstrzyknięcie wypełniacza, a logopeda uczy bezpiecznego połykania.
Brak poprawy po roku
Jeśli fałd dalej stoi, a głos Ci nie wystarcza do pracy, zostaje zabieg przesuwający fałd do linii środkowej. Po nim wraca się do logopedy na kilka spotkań.
Nie zaczynaj ćwiczeń bez badania krtani. Logopeda nie widzi fałdów głosowych, a przy zmianach w krtani źle dobrane ćwiczenia mogą zaszkodzić. Dobry specjalista sam poprosi o opis badania. Jeżeli po operacji nowotworu konieczne było usunięcie krtani, plan wygląda zupełnie inaczej i opisuje go strona rehabilitacja po laryngektomii.
Pytania przed zapisem
Porażenie strun głosowych, najczęstsze pytania
To ćwiczenia głosu, oddechu i połykania prowadzone przez logopedę po badaniu krtani u lekarza. Przy porażeniu jednej struny uczą zdrowy fałd dochodzić do porażonego, żeby głośnia znów się domykała. Spotkania trwają 30 do 60 minut raz w tygodniu, a w domu ćwiczysz codziennie po kilkanaście minut.
W większości przypadków tak. Według opracowania lekarzy Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego po odpowiedniej terapii u większości chorych funkcja nerwu krtaniowego wraca w pełni. Gdy ruch nie wróci, zabieg poprawiający zwarcie głośni i rehabilitacja dają większości osób dobry głos i oddech.
Chrypka po samej intubacji i obrzęku zwykle słabnie z tygodnia na tydzień. Jeśli trwa dłużej niż trzy tygodnie, krtań powinien obejrzeć laryngolog albo foniatra. Przy porażeniu nerwu krtaniowego lekarze czekają na powrót ruchu do 12 miesięcy i przez ten czas zalecają ćwiczenia głosu.
Prywatnie spotkanie z logopedą pracującym z głosem kosztuje 150 do 250 zł, pierwsza wizyta z diagnozą 300 do 350 zł. Dwanaście cotygodniowych spotkań przez trzy miesiące to 1 800 do 3 000 zł. Badanie krtani z wideostroboskopią kosztuje prywatnie 280 do 420 zł, na NFZ jest bezpłatne.
Tak, w dwóch miejscach. Poradnia foniatryczna prowadzi diagnostykę i leczenie, a ośrodek dzienny rehabilitacji słuchu i mowy daje do 120 dni zabiegowych w roku. Na obie drogi potrzebujesz skierowania. Do foniatry połowa poradni przyjmuje w ciągu 16 dni, ale w najgorszej czeka się 768 dni.
Najczęściej stosuje się fonację z lekkim uciskiem krtani po stronie porażonej, krótkie dźwięki z mocnym początkiem, metodę akcentów, niski pomruk i fonację przez rurkę w wodzie. Dobiera je logopeda po obejrzeniu wyniku badania krtani, bo przy porażeniu obu fałdów część z nich jest niewskazana.
Zwykle nie. Program rehabilitacji narządu głosu w ZUS wymienia porażenie nerwu krtaniowego wstecznego wśród przeciwwskazań. Zostaje leczenie w poradni foniatrycznej i ośrodku NFZ albo prywatne spotkania z logopedą, które możesz zacząć od razu po badaniu krtani.
Zobacz także
Zacznij ćwiczyć głos, zanim mięsień osłabnie
Wybierz logopedę w swoim mieście albo online, napisz na profilu, że jesteś po operacji tarczycy z porażeniem fałdu głosowego, i umów pierwszą wizytę. Rezerwacja jest bez prowizji i bez zakładania konta.